ටික කලෙකට උඩදි දිවයින පත්තරේ පළවුනා පාතේගම ඤාණීස්සර හිමියන්ගේ ලිපියක්. මට මතක විදිහට බදාද ශාස්ත්‍රීය අතිරේකයේ තමා පළවුනේ. හැම බදාදටම නොවරදවා මම අතිරේකය කියවමි. දුරුරට ඉන්න අපට රසාඥතාවය වර්ධනය කරගන්න එය මහත් රුකුළක් වෙනවා. ඒ ලිපියට පාදක වෙලා තිබුනෙ බුදුරදුන් වදාළ ත්‍රිපිටකයේ ඇති කාව්‍යමය ස්වරූපය පිළිබඳව. වියුණු අවකාශයේ ත්‍රිපිටකය ඇති වියුණු අඩවියට ගොස් ටිකක් සොයා බැලුවා මේ ගැන. අපි කවුරුත් දන්න විදහට ත්‍රිපිටකයෙහි සංයුක්ත නිකායේහි අඩංගු වන්නෙ බුදුරදුන් වදාළ කුඩා සූත්‍ර. කෙතරම් කුඩාද යත් සමහර සූත්‍ර වල අඩංඟු වන්නෙ ප්‍රශ්න ගාථාව හා පිළිතුරු ගාථාව පමණයි. පාළි යෙන් ගාථා කියන්නේ කවි වලට කියල තමයි පාතේගම ඤාණීස්සර හිමියන්ගෙ අදහස. මම මේ අතුරින් සූත්‍ර හතරක් තෝරා ගත්තා ඉදිරිපත් කරන්න. මේ හැම සූත්‍රයක්ම පටන් ගන්නේ “මා විසින් මෙසේ අසන ලදී…” ආදී ලෙස වන අතර සූත්‍රය ගාථා දෙකකින් සමන්විත වන අතර පළමු ගාථාව දෙවියකු අසන ප්‍රශ්නය ද, දෙවනි ගාථාව භාග්‍යවතුන් වසන්සේ ‍දෙසන පිළිතුර වේ. ‍මෙහි සිංහල තේරුමෙහි එතරම් කවි බවක් දක්නව නොලැබෙන අතර පාළි ගාථා වල අර්ථ ව්‍යංජන සහිතව කව්‍ය ලක්‍ෂණය වැගිරෙන බවයි මගේ අදහස. සිංහල තේරුම ගැන සිතන විට පාළි ගථාවන්ගේ කවි බව ගැන කුමන කථා ද? ත්‍රිපිටකයෙහි සංයුක්ත නිකායේහි දේවතා සංයුක්තයෙන් උපුටා ගන්නා ලද පහත සඳහන් සූත්‍ර හතර ‍මම හුදී ජනයාගේ පහන් සංවේගය උදෙසා ඉදිරිපත් කරමි.

1) දේවතා සංයුක්තයේ ජරාවග්ග යේ කවි සූත්‍රය මෙසේ ය.

මා විසින් මෙසේ අසන ලදී. භාග්‍යවතුන් වහන්සේ අනේපිඬු සිටාණන් කරවන ලද දෙව්රම් වෙහෙරෙහි වැඩ වෙසෙන කල, රෑ පෙරයම ප්‍රභාමත් ශරීර වර්ණ ඇති එක් දෙවියෙක් මුළු දෙව්රම බබුළුවා ගෙන අවුත් එකත් පසෙක හිඳ භාග්‍යවතුන් වහන්සේට ගථාවෙන් මෙසේ කීහ,

කිංසු නිදානං ගාථනං              ගාථාවන්ගේ නිදානය කුමක් ද?
කිංසු තාසං ව්‍යංජනං               ඒවායේ ව්‍යංජනය කුමක් ද?
කිංසු සන්නිස්සිතා ගාථා           ගාථාවෝ ඇසුරු කොට පවතින්නේ කුමක් ද?
කිංසු ගථානමාසයෝ               ගාථාවනට ආධාර වන්නේ කුමක් ද?

චන්දො නිදානං ගාථානං        ඡන්දස ගාථාවන්ට හේතුවයි
අක්ඛරා තාසං ව්‍යංජනා          අක්ෂර ඒවායේ ව්‍යංජනයි
නාමසන්නිස්සිතා ගථා            නාමයන් ගාථාවෝ ඇසුරු කොට පවතී
කවි ගථානමාසයෝ               කවියා ගාථාවනට ආධාර වේ.

2) දේවතා සංයුක්තයේ ජරාවග්ග යේ වත්ථු සූත්‍රය මේ ආකාරයි.

කිංසු වත්ථු මනුස්සානං           මිනිසුන්ට පිහිට කුමක්ද?
කිංසු සධා පරමෝසඛා            උතුම්ම යහළුවා කවුද?
කිංසු භූතාප්‍රජාවන්තී              කුමක් ඇසුරු කොට ජීවත් වෙත්ද?
යේ පාණා පඨවිං සිතාති          යම් ප්‍රාණියෙක් පොළොවෙහි වෙසෙනා

පුත්තා වත්ථු මනුස්සානං         දරුවෝයි මිනිසුන්ට පිහිට
භාරියාවා පරමෝසඛා             භාර්‍ය්‍යාවයි උතුම්ම යහළුවා
වුට්ඨිං භූතාප්‍රජාවන්තී             වැස්ස ඇසුරු කොට ජීවත් වෙති
යේ පාණා පඨවිං සිතාති          යම් ප්‍රාණියෙක් පොළොවෙහි වෙසෙනා

3) දේවතා සංයුක්තයේ නන්‍දනවග්ග යේ නත්‍ථිපුත්තසම සූත්‍රය මේ ආකාරයි.

නත්ථි පුත්තසමං පේමං පුත්‍ර       පුත්‍ර ප්‍රේමය සරි වෙන ප්‍රේමයක් නැත
නත්ථි ගොසමිතං ධනං            ගව සම්පත සරි වෙන ධනයක් නැත
නත්ථි සුරියසමං ප්‍රභා              හිරු එළිය සරි වෙන එළියක් නැත
සමුද්දපරමා සරාති                  සමුදුර සරි වෙන විලක් නැත

නත්ථි අත්තසමං පේමං           තමා කෙරෙහි ප්‍රේමය බඳු ප්‍රේමයක් වෙන නැත
නත්ථි ධ්‍යනංසමං ධනං           ධ්‍යාන හා සරි වෙන ධනයක් නැත
නත්ථි පඤ්ඤාසමං ප්‍රභා          ප්‍රඥාව සරි වෙන එළියක් නැත
වුට්ඨිං වේ පරමා සරාති           වැස්ස සරි වෙන විලක් නැත

4) දේවතා සංයුක්තයේ සත්තිවග්ග යේ සර සූත්‍රය මේ ආකාරයි.

කුතෝ සරා නිවත්තන්තී           සංසාර කඳු රැළි කොතනක නවතී ද
කුත්තා වට්ටං නා වත්තතී         සංසාර දිය සුළි කොතනක නවතී ද
කුත්තා නාමාඤ්ච රූපඤ්ච        නාම රූප කොතනක
අසේසං උපරුජ්ඣතීති ‍            ඉතිරි නැතිව නැතිවේ ද

යත්තා අපෝ ච පඨවා තේජෝ වායෝ නා ගාධති
අතෝ සරා නිවත්තන්තී එත්තා වට්ටං නා වත්තතී
එත්තා නාමාඤ්ච රූපඤ්ච අසේසං උපරුජ්ඣතීති

ආපෝ තේජෝ පඨවි වායෝ ධාතූන් යම් තැනක නැති වේද
සංසාර කඳු රැළි ත් දිය සුළි ත් එතන දි නවතී ය
(ඒ නිවනෙහි) නාම රූප ‍ද ඉතිරි නැතිව නැති වේය

විළිලන හීලෑ හැඟුමන් සොයමින්
යළි යළි මතකය දිව යයි අතීතෙට
අත් වැලට වාරු වී දිරිය ගෙන සිත් අගට
අතැ’ඟළි ගෙන අප පියමැන ගිය
ඒ මාවත අද වල් බිහි වී ඇත
අත් වැලත්, සූරිය මලත්
දනී දෑ අප තෙපුල් මිමිනූ
පඩි පෙළත්, තුඹ මලත්
කියයි අප ඇවිද ගිය සැටි
පැතුම් දුර්ගය මාන ‍නොපෙනුණ
නිමා කොට නියං සමය
සිත් නදී සීත දියවර රුගෙන
පසු කළෙමු අපි වංකගිරි මග

©සහන්

Last night, I read something that was very powerful and I want to share it with you guys. Obviously, you can tell from the title it has to do with HAPPINESS. Why in the world would I want to share ideas about happiness with you?

Here’s why! I just don’t see a lot of happy people around anymore. I see people multitasking and not really taking any pleasure in any of the tasks. I see people eating, drinking, talking on the telephone, putting on makeup, and combing their hair and do it all while driving in their cars. I see unhappy people on shopping malls, restaurants, bars, dancing clubs, even inside the school, shuttle, library, in lab, lecture classes. The thing is, people are not normally ‘get things as it is’, they want more, they need the attraction from everybody.

When it comes to happiness I’m still a work in progress. I want to share this idea with you in the hope that it may in some small way give you something to think about. It sure got me thinking! What one misses most today is the evidence of widespread personal determination to develop a character that will in itself, given any reasonable odds, make for happiness. Our whole emphasis is on the reform of living conditions, of increased wages, of controls on economic structure, more, more and more

The ingredients of happiness are so simple that they can be counted on one hand. Happiness comes from within, and rests most securely on simple goodness and clear conscience. Selfishness is its enemy; to make another happy is to be happy oneself. It is quiet, seldom found for long in crowds, most easily won in moments of solitude and reflection. It cannot be bought; indeed money has very little to do with it.

“To live content with small means; to seek elegance rather than luxury,
and refinement rather than fashion; to be worthy… to study hard, think
quietly, talk gently, act frankly; to listen to the stars and birds, to
babes and sages, with open heart; to bear all cheerfully, do all bravely,
await occasions, hurry never; in a word to let the spiritual, unbidden and
unconscious, grow up through the common.” — by William Ellery Channing

Enjoy yourself, tell me what you think.

ලූසියානා ප්‍රාන්තය පිහිටා ඇත්තේ ඇ‍මෙරිකා එක්සත් ජනපදයේ දකුණට වන්නටය. දකුණින් Gulf of Mexico යනුවෙන් හඳුන්වන මුහුදත්, බටහිරින් ටෙක්සාස් ප්‍රාන්තයන්, උතුරින් ආකැන්සාස් ප්‍රාන්තයත්, නැගෙනහිරින් මිසිසිපි ප්‍රාන්තයත් ලූසියානා ප්‍රාන්තයට මායාම් වේ. අනෙකුත් ප්‍රාන්ත වලට වඩා ලූසියානා ප්‍රාන්තයට එයටම ආවේනික සංස්කෘතියක් ද, සංගීතයක් ද, අහාර රටාවක් ද, ඓතිහාසික වටිනාකමක් ද තිබේ. මෙයට පෙර සටහන් වල කතා කල පරිදි මිසිසිපි හා ඇලබාමා ප්‍රාන්ත වලට එම නම් ලැබී ඇත්තේ ස්වදේශික රතු ඉන්දියානු බසින් වුවත් ලූසියානා ප්‍රාන්තයට එම නම ලැබී ඇත්තේ ප්‍රංශ බසින් ය. ඇමරිකා මහද්වීපය ජනපදකරණය වන විට ලූසියානා ප්‍රාන්තය හා ඉන් ඔබ්බට වන මිසිසිපි ගං ජලාධාර ප්‍රදේශය අයත් වූයේ ප්‍රංශයට ය. එවකට ප්‍රංශයේ රජ කල දහහතර වන ලුවී රජුට ගෞරවයක් ලෙස මෙම ප්‍රාන්තයට ‍නම තබා ඇත. ප්‍රංශ බසින් La Louisiane යන්නට ලුවීගේ දේශය යන අරුත් දේ. එය Louisiana, ලූඊසිඇනා, ලුවීසියානා ලෙස ද උච්චාරණය වන අතර ලූසියානා ලෙස අපට හැඳින්විය හැක. මෙයට අමතරව නව ප්‍රංශය ‍නම් අන්වර්ථ නාමයෙන් ද හැදින්වේ. ලූසියානා ප්‍රාන්තයේ අහාර රටාව, සංස්කෘතිය හා ජන ජීවිතය දෙස බලන කල එහි ප්‍රංශ සම්භවය ‍වැදගත් තැනක් ගනී. අද ද ප්‍රංශ බස මෙහි බහුලව භාවිතා කරයි.

ලූසියානා ප්‍රාන්තයේ අගනුවර බැටන් රූජ් වන අතර විශාලම නගරය වන්නේ නිව් ඔලිඑන්ස් (New Orleans) නගරයයි. ඇ. එ. ජ. හි සැම ප්‍රාන්තයක්ම කුඩා ප්‍රාදේශීය පරිපාලන ප්‍රදේශ වලට බෙදා ඇති අතර ඒවා කවුන්ටි (counties) ලෙස හැඳින්වේ. නමුත් ලූසියානා ප්‍රාන්තයේ මෙම ප්‍රාදේශීය පරිපාලන ප්‍රදේශ හඳුන්වන්නේ පැරිශ් (parishes) ලෙස වන අතර එසේ වන්නේ ප්‍රංශයේ ද කුඩා පරිපාලන ප්‍රදේශ හඳුන්වන්නේ එම නමිනි. දැන් ඔබට සිතා ගත හැකිය ලූසියානා වලට ප්‍රංශ බලපෑම කෙතරම් ද කියා. වරක් නිව් ඔලිඑන්ස් නගරයේ පැවති සමුළුවකට සහභාගී විම සදහා මා එහි ගිය අතර සතියක පමණ කාලයක් එහි ගත කළේය. තවත් වරක් බැටන් රූජ් හි ලූසියානා සරසවියේ පර්යේෂණ කටයුතු කළ මාගේ ගුරුවරයකු බැලීම සඳහා මා එහි ගිය අතර පසුගිය නත්තල් සමයේ ලූසියානා ප්‍රාන්තයේ උතුරට වන්නට ඇති මැන්රෝ, රස්ටන්, ශ්‍රෙව්පෝට් යන නගර පසු කර ටෙක්සාස් ප්‍රාන්තය කරා ගියේය.

පසුගිය සටහන් වල හුඟක් මිසිසිපි ගඟ ගැන කතා කළා. කැනඩාවට මායිම්ව පිහිටි මිනසෝටා ප්‍රාන්තයේ ඉටැස්කා ජලාශයෙන් අරම්භ වන මිසිසිපි ගඟ සැතපුම් 2300 පමණ මග ගෙවා ප්‍රාන්ත දහයක් පමණ පසු කර ලූසියානා ප්‍රාන්තයේ නිව් ඔලිඑන්ස් නගරය අසළදී මුහුදට වැටේ. මුහුදට ආසන්නව තිබීම නිසාත් ප්‍රධාන වරායක් අසළ ඇති නිසාත් නිව් ඔලිඑන්ස් නගරය වැදගත් වේ. මීට අමතරව එය ලූසියානා ප්‍රාන්තයේ සංස්කෘතික නගරය ද වේ. මෙම නගරයේ අවුරුදකට වතාවක් පවත්වන උත්සව විශාල සංඛාවක් පවත්න අතර මාඩි ග්‍රාස් හා ජෑස් උලෙළවල් ප්‍රධාන තැනක් ගනී. මේ නිසා නිව් ඔලිඑන්ස් නගරය අවුරුද්දේ සෑම කාලයකම සංචාරකයන් ගෙන් පිරී පවතී. සංචාරකයන් වැඩිපුර ගැවසෙන ස්ථාන අතර බාබන් වීදිය හා ෆ්‍රෙන්ච් ‍ක්වෝට’ යන තැන් වැදගත් කමක් උසුලයි. ෆ්‍රෙන්ච් ‍ක්වෝට’ නමින් හැඳින් වෙන චතුරශ්‍රය ඓතිහාසික වැදගත් කමක් උසුලන අතර ලූසියානා මුල්ම ජනාවාසය ඇතිවී ඇත්තේ මෙහි ය. සුප්‍රසිද්ධ ජෑස් සංගීතයේ අරම්භය ද නිව් ඔලිඑන්ස් හි සිදුවී තිබෙන අතර අද ද නිව් ඔලිඑන්ස් ජෑස්, බ්ලූස් සංගීතයට ප්‍රසිද්ධ ය.

නිව් ඔලිඑන්ස් නගරය හා ලූසියානා ප්‍රාන්තය සුවිශේෂී අහාර පාන වලට ප්‍රසිද්ධියක් උසුලයි. සමහර කෑම ජාති නිව් ඔලිඑන්ස් නගරයටම පමණක් විශේෂයි. මෙයට හේතුවක් තමයි මෙම ආහාර පාන වල ප්‍රංශ සම්භවය ය. සාමාන්‍යයෙන් ඇමරිකානුවන් සැරට, දැවිල්ලට කැම කන්නේ නැත. ඇමරිකන් අහාර වල කිසිම සැරක් නැති අතර ඒවාට වෙනමම රසක් තිබේ. ලූසියානා ප්‍රාන්තය සුවිශේෂී අහාර පාන වල මිරිස් සැර දැනෙන අතර සමහරක් ඉතා දැවිල්ල ය. ලූසියානුවන් සැර සෝස් වර්‍ග බහුලව භාවිතා කරන අතර සමහර සෝස් වර්‍ග ලූසියානා ප්‍රාන්තයටම සුවිශේෂී වේ. විශේෂයෙන්ම ඉස්සන් ඇතුළු මුහුදු ආහාර සඳහා නිව් ඔලිඑන්ස් ප්‍රසිද්ධයි. ඉතාම සැර විවිධ මිරිස් වර්‍ග හා කුළුබඩු වර්‍ග ලූසියානුවන් භාවිතා කරයි. ගම්බො කියන සුප් එකත් ජම්බලායා කියන බත් එකත් මගේ ප්‍රියතම ආහාර අතර වේ.

නිව් ඔලිඑන්ස් ප්‍රදේශයේ සංචාරය කරන විට දක්නට ලැබෙන දෙයක් තමයි මහා මාර්ග සියල්ලක්ම වාගේ ඉදි කර ඇත්තේ පොළොවෙන් උසට වන්නට පාලම් මතය. ඒ මොකද නිව් ඔලිඑන්ස් නගරය මිසිසිපි ගඟ පිටාර ගලන සිමාවේ පිහිටි නිසාය. අතීතයේ එය වගුරු සහිත බිමක් වුවත් දැන් කුඩා ‍වේළි හා ඇළ මාර්ග පද්ධතියක් (Levee system) මගින් ගං වතුර පාලනය කෙරේ. දැනට අවුරුදු තුනකට පමණ පෙර අගෝස්තුවේ ලූසියානා ප්‍රාන්තට පතනය වුණු කතිරිනා නම් වූ දැවැන්ත සුළි සුළඟ අතර තුර මෙම ‍වේළි හා ඇළ මාර්ග පද්ධතිය ක්‍රියා විරහිත වී ඉහල ගිය මිසිසිපි ග‍‍‍‍ඟේ ජලය නිසා මුළු නිව් ඔලිඑන්ස් ප්‍රදේශයම යට වුණු අතර ජීවිත විශාල සංඛාවක් නැති වුණා. මුහුදු රළ අඩි පහලොවක් තරම් උස වූ අතර කතිරිනා පැයට සැතපුම් 150 ක් පමණ වේගයෙන් හමා ගියාය. යමක් කමක් ඇති ඇත්තෝ කල් තියා ආරක්ෂාවට රට ඇතුලට ගිය අතර කිසිත් නැති ඇත්තෝ යන්නේ කොහිදැයි නොදැන කරගන්නට කිසිත් නොමැතිව සිටියා. අසරණුන් විශාල වහලයක් ඇති සුපර්ඩෝම් නැමති ගෘහස්ථ ක්‍රීඩාංගණයකට එක් රොක් වුණා. පනස් දහසකට පමණක් ඉඩ ඇති එහි ලක්ෂයකට වඩා සිටියා. කතිරිනා නම් වූ සොඳුරු නමකින් හැඳින්වූ මෙම බියකරු අති දැවැන්ත සුළි සුළඟ ඇති වූ දින රාත්‍රියේ මැදියම මුළු නිව් ඔලිඑන්ස් නගරයේම විදුලිය ඇහිටියා. කුඩා ‍වේළි හා ඇළ මාර්ග පද්ධතිය ක්‍රියා විරහිත වුණා. නගරයම කෙමෙන් කෙමෙන් මිසිසිපි ග‍ඟේ ජලයෙන් යට වෙන්න පටන් ගත්තා. හිටි හැටියේම අර ක්‍රීඩාංගණයේ වහලය ගැලවී ගියා. අනේ අර අසරණුන්!